De baksteen wordt gevierd met de Brick Award

“Je ziet de liefde voor bakstenen terug in de inzendingen”, vindt Miranda Aarnoudse, commercieel directeur van wienerberger Nederland. “De baksteen is een traditioneel bouwmateriaal, maar kan in een goed ontwerp eigentijds en modern ogen.” Ze was bij de uitreiking van de Brick Award en werd daar bijzonder vrolijk van.

Het was weer razend spannend. Van de 849 ingezonden projecten, waaronder 61 Nederlandse, nomineerde een onafhankelijke jury er vijftig. De Brick Award 2026 kende uiteindelijk vijf winnaars in vijf categorieën.

Miranda, je bent net terug uit Wenen waar de prijzen werden uitgereikt. Hoe was het?
“Een geweldige ervaring! De energie spatte van het podium af. Het was voor mij de eerste keer dat ik er bij was. Ik had er al veel over gehoord maar het overtrof alle verwachtingen. Zoveel inzendingen, zulke prachtige projecten! Als je daar niet vrolijk van wordt, dan weet ik het ook niet meer. Wat mortel is voor een stenen muur, is deze wedstrijd voor de wereld van de architectuur. Het draait om verbinding. Tijdens het event was dat heel voelbaar.”

Wat is het belang van de Brick Award?
“Zie het als een podium waar architecten bijzondere keramische architectuur kunnen presenteren. Brick Award werd in 2004 geïnitieerd door wienerberger om te laten zien hoe verrassend, bijzonder en tijdloos keramische architectuur kan zijn. Het aantal inzendingen steeg sinds die eerste editie flink, en is nu dus 849. Dat betekent dat er internationaal aandacht is voor deze tweejaarlijkse wedstrijd. Ik verwacht dat het aantal inzendingen in 2028 ruim over de duizend heen zal gaan.”

Gaat het bij Brick Award alleen om bakstenen?
“Daar ligt de basis van wienerberger wel maar de scope is inmiddels veel breder. Het draait om bouwoplossingen met bakstenen en keramische dakpannen maar net zo goed om creatieve toepassingen met straatbakstenen en keramische gevelpanelen. Keramiek is op allerlei manieren in de gebouwde omgeving toe te passen. Dat is juist wat deze wedstrijd zo interessant maakt.”

Welke criteria hanteert de jury?
“Het is een hele klus om zoveel inzendingen te jureren. De jury bestaat uit architecten die het werk van al die collega’s beoordelen. Daarbij kijken ze naar de innovatieve vormgeving, het bijzondere gebruik van keramiek, en naar de functionaliteit en duurzaamheid van de projecten. Mensen denken vaak dat alleen projecten opgetrokken uit wienerberger bakstenen of keramiek mee kunnen dingen, maar dat is niet zo. Iedere inzending telt mee, zolang er maar bakstenen in verwerkt zijn.”

Welke van de vijf winnaars verraste jou het meest?
“Dat is het magazijn en de kantoren van tequila distilleerderij Clase Azul La Hacienda in Jalisco, Mexico. Het Mexicaanse architectenbureau Atelier Ars kreeg de opdracht om naast het bestaande kantoorgebouw een ​​industrieel gebouw te ontwerpen met kantoren, een bottelarij, een laboratorium, opslagruimte en andere functionele ruimtes. Het nieuwe gebouw is opgemetseld uit lokaal geproduceerde bakstenen. Door de warme, aardse tinten van de stenen en door de vorm van de constructie lijkt het organisch uit de grond op te rijzen. Het ziet er waanzinnig gaaf uit en is tegelijkertijd super functioneel. Die balans is fantastisch.”

Er was geen Nederlandse winnaar dit jaar, maar licht er eens een mooi genomineerd Nederlands project uit?
“Voor mij springt het project Performing Arts Centre Brighton College in Brighton (Verenigd Koninkrijk) er uit. Het is ontworpen door krft architecture studio in Amsterdam, een van de vele Nederlandse architecten die ook internationaal werken. Het Centre is een groot gebouw met een vloeroppervlak van 3400 m2, maar door de lichte stenen en de gebogen lijnen is het toch speels en lichtvoetig. Bovendien is het een passief ontwerp met een BREEAM Excellent-certificering. In de omgeving van het nieuwe pand staan tal van oude karaktervolle gebouwen en dit project past daar verrassend goed in. Het is op meerdere gebieden een zeer geslaagd ontwerp.”

Ik begreep dat het Brick Book dat na elke wedstrijd verschijnt een collectors item is?
“Haha, ja, dat klopt. In het Brick Book worden de projecten van de vijftig genomineerden uitgebreid beschreven. We zien het boek regelmatig bij architecten in de kast staan als we ergens op locatie zijn, en vaak staan er zelfs meerdere edities naast elkaar. Het is een inspirerend en mooi uitgegeven naslagwerk dat inzicht geeft in de ontwikkeling van het gebruik van baksteen en keramiek wereldwijd.”

In Nederland gaat het steeds vaker over houtbouw. Leeft de baksteen hier nog wel?
“Jazeker. Voor deze editie van Brick Award stuurden 61 Nederlandse deelnemers een project in waarvan er zeven genomineerd. Dat is een mooi aantal. Het laat zien dat er in ons land inspirerende gebouwen verrijzen. En bekijk je die 61 inzendingen goed, dan zie je de liefde voor bakstenen er in terug. De baksteen is een traditioneel bouwmateriaal, maar kan in een goed ontwerp eigentijds en modern ogen. Bovendien heeft het zijn constructieve waarde ruimschoots bewezen. Er zijn overal in Nederland – en wereldwijd – voorbeelden van eeuwenoude panden van gemetselde bakstenen. Ik zeg: baksteen is tijdloos.”

Wat zie jij gebeuren rondom die baksteen?
“Er wordt vaker naar combinaties gezocht, waarbij baksteen en houtskeletbouw een populaire is. Ik heb niet scherp hoe dat bij de inzendingen zat, maar er waren vast projecten bij met een HSB-achterconstructie. Baksteen en biobased gaan prima samen. Waar baksteen een goede schil vormt, kun je bijvoorbeeld heel mooi isoleren met een biobased product. In renovatie of nieuwbouwprojecten zie ik ook steeds vaker stukjes bijzonder metselwerk, echt vakmanschap, en dat doet me deugd.”

Hoe ziet de toekomst van de baksteen er uit?
“Ik ben daar heel positief over. De baksteen werd een tijd lang als ‘ouderwets’ bestempeld, maar daar komen architecten en ook aannemers van terug. Het is een heel veelzijdig bouwmateriaal dat in allerlei stijlen prima past, ook in hypermoderne architectuur. Dat laat Brick Award zien, maar ook als je in Nederland om je heen kijkt, is de baksteen overal; ook in nieuwbouw. De bouwopgave in Nederland is groot en er worden op grote schaal appartementencomplexen gepland. Juist voor die hoge(re) gebouwen is baksteen heel geschikt want als het staat, dan staat het. Het is sterk en vergt geen onderhoud. Qua productie van bakstenen zijn er wel wat uitdagingen en dan heb ik het natuurlijk over de uitstoot van emissies. Daar zijn we ons als sector enorm van bewust en we werken er hard aan om de processen groener te maken.”