In Nederland ligt zo’n 10.000 kilometer kade en veel van die kades moeten op korte termijn gerenoveerd worden. Met een energiedamwand kun je die opgave makkelijk koppelen aan verduurzaming.
Het principe van de energiedamwand is eigenlijk simpel. Achter de stalen damwand is een leidingenwerk aangebracht, dat in serie gekoppeld kan worden aan het leidingwerk in andere damwandstukken. In de leidingen zit een mengsel van glycol en water. De damwand fungeert vervolgens als een warmtewisselaar, waardoor het mengsel enkele graden wordt opgewarmd door het water. Het verwarmde mengsel kan vervolgens met een warmtepomp worden omgezet in hoogwaardige warmte.
Van idee naar ontwerp
Het idee voor de energiedamwand ontstond tien jaar geleden bij damwandleverancier Gooimeer BV, vertelt Jasper van Eijs, adviseur energietechniek bij Energiedamwand Nederland. “In eerste instantie dachten ze daarbij trouwens aan bodemenergie”, zegt hij. “Maar je krijgt negen keer meer energie uit water dan uit bodem.” Vervolgens zocht Gooimeer contact met CRUX Engineering, dat zorgde voor het ontwerp en de energetische doorrekening. In het ontwerp gaat het leidingenwerk over de hele damwand, zodat niet alleen uit het water warmte wordt opgenomen, maar ook nog extra vermogen uit de bodem.
In 2018 richtten de twee bedrijven Energiedamwand Nederland op, waarmee ze focus aanbrachten in de ontwikkeling van de energiedamwand. “In de eerste jaren lag de focus op onderzoek en ontwikkeling, dat deden we in samenwerking met een aantal universiteiten. Daardoor is de validatie nu tot in de puntjes geregeld. Betrouwbaarheid en meetbaarheid zijn heel belangrijk, want er bestaat bij opdrachtgevers altijd koudwatervrees als je met iets nieuws komt.”
Los van de pilots wilden verschillende partijen de Energiedamwand direct al inzetten. “Daardoor konden we de focus al vrij snel leggen op projectontwikkeling.”
Vervanging koppelen aan energieoplossing
“Er ligt een enorme kans”, zegt Van Eijs. “In Nederland liggen duizenden kilometers aan kades. Grote delen daarvan moeten op korte termijn worden vernieuwd. Die vervanging van de infra kunnen we nu koppelen aan een duurzame energieoplossing. Daarmee slaan we twee vliegen in één verandering.”
De kade hoeft trouwens niet altijd vernieuwd te worden. Bestaande damwanden kunnen met de toevoeging van een warmtewisselaar in de damwandkas worden getransformeerd tot energiedamwand. Daarbij gaat het leidingwerk wat minder diep dan bij de voorgeproduceerde energiedamwand, waardoor er geen extra vermogen beschikbaar is uit de bodem.
Voldoende oppervlakte
Voor de inzet van de energiedamwand moet er wel een match zijn tussen de bestaande infrastructuur en de warmtevraag. Met andere woorden: er moet voldoende kade zijn om warmte op te wekken. “Wat vermogen betreft gaat het puur om het oppervlakte van de damwand in het water, dat is de belangrijkste parameter”, zegt Van Eijs. “Hoe dieper het water en hoe breder de kade, hoe meer vermogen er beschikbaar is. Je moet alleen stromend water hebben, met een waterdiepte van minstens één meter.”
Omdat je het water niet inneemt en weer terug loost, zoals bij open aquathermie, is de ecologische impact op de watergang minimaal. “Op een halve meter van de damwand is er al geen temperatuursverschil meer meetbaar”, stelt Van Eijs.
Focus op grootschalig
De energiedamwand kan worden gebruikt in allerlei soorten projecten. “De energiedamwand is overal op zijn plek waar damwanden liggen en waar een verduurzamingsopgave is. Het is goedkoper dan een bodembron en de COP van aquathermie en bodem is veel hoger dan die van lucht. Daardoor is er veel minder elektriciteit nodig om dezelfde warmte.”
Staat je huis langs een rivier of kanaal, dan zijn er volgens Van Eijs al mogelijkheden. “Het is interessant voor kleinere en grotere vermogens. Met drie stukken damwand doe je een huis. Maar onze visie ligt in grootschalige projecten, waarbij de infra toch op zijn kop gaat.” Dat wordt goed geïllustreerd door het project in Cuxhaven in Duitsland. “Daar wordt ruim 1200 meter damwand geïnstalleerd voor de verwarming van een woning of 14 of 1500. Dat levert een bronvermogen van meer dan 2 MW!” Vanaf de damwand wordt door installateurs een lagetermperatuursnetwerk aangelegd, dat naar de woningen loopt. Ieder van die woningen krijgt dan weer een eigen warmtepomp die zorgt voor de benodigde hoogwaardige warmte.
In Nederland is de energiedamwand al geïnstalleerd in onder andere de wijk Nobelhorst in Almere, de Compagniehaven in Enkhuizen en Molenterrein de Otter in Amsterdam.
Lees ook: Een kijkje in de keuken van een pionierende marktleider: ‘Iedereen heeft baat bij aquathermie’
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
