De stille monumenten zonder stem, noemt Jan-Hylke de Jong ze: grote exemplaren (150 stuks, red) die leeg staan, waar geen gebouweigenaar zich raad mee weet en nog net niet op instorten staan. Zijn idee? “Bouw er woningen in. Juist in deze tijd van netcongestie is de businesscase ijzersterk.”
Hij is geen monumentenknuffelaar, maar was als klein kind al wel gebiologeerd door van die oude stationsgebouwen en bijzonder molens. En over molens gesproken. Iemand die een monument verbouwt of ombouwt tot woningen moet misschien wel een klap van de molen hebben gehad.
En toch kijkt Jan-Hylke de Jong, directeur en oprichter van Fenicks, een databedrijf dat beschikt over actuele onderhoudsgegevens van duizenden monumenten in Nederland, net even anders tegen met name die grotere monumenten aan. Hij ziet geen obstakels maar kansen. Geen oude meuk, maar een gebouw als verhalenverteller. Van kerk tot oude loods.
Nederland telt ruim 170.000 monumenten. Gemiddeld genomen gaat het best goed met ze, maar kijk je verder dan je monumentenneus lang is, dan staan vooral de grotere exemplaren leeg. En dat niet alleen. Ze piepen en kraken. De Jong kan zelfs een top 10 maken van monumenten die eerdaags op instorten staan.
Eeuwig zonde, vindt De Jong en vraag je het hem, dan moeten Nederlandse bouwers en ontwikkelaars er alles aan doen om dit cultureel erfgoed te koesteren. Hij weet heus wel dat het niet makkelijk is om een leegstaand moment nieuw leven in te blazen, want vaak gaat dat gepaard met hoge kosten. Potentiële herbestemmers hikken bovendien tegen allerlei regeltjes aan en eigenaren zijn die zogenaamde verhaalvertellende gebouwen vaak liever kwijt dan rijk.
Geen monumentenknuffelaar
De Jong beschikt over unieke data. Met zijn bedrijf Fenicks maakt hij in heel Nederland scans van monumenten en brengt hij de staat van onderhoud in kaart, met de bijbehorende energieprestaties van de gebouwen. “We hebben ongeveer tachtig procent in beeld”, zegt hij in de nieuwste aflevering van de podcast Bureau Stoer ‘De stem van stille monumenten’.
Hij roept ‘woning bouwend’ Nederland op om nog eens goed te kijken naar de potentie van leegstaande monumenten. In de grootste exemplaren is volgens hem plek voor minstens 25.000 woningen.
“Juist in een tijd van netcongestie loont het om monumenten om te bouwen tot woningen”, stelt De Jong. “Ons onderzoek is nog niet afgerond, maar ik durf de stelling wel aan dat zeker de helft van de grote monumenten die leegstaan (ongeveer 150, samen goed voor misschien wel 25.000 woningen, red) een aansluiting op het net hebben, terwijl die nu niet wordt gebruikt.”
Scène voor een horrorfilm
Waar hij kansen ziet, ziet hij ontwikkelaars en gemeenten worstelen met monumenten. Als voorbeeld noemt hij Katoenveem, een grote, oude katoenloods in Rotterdam. De komende jaren moeten alle zeilen worden bijgezet om te voorkomen dat dit gebouw verder verpaupert.
“Het ligt in een gebied dat tegen de volgende fase aanhikt van Gebiedsontwikkeling en de gemeente worstelt ermee. Als je het rijksmonument nu ziet, is het gewoon een scène voor een horrorfilm, een tip voor filmmakers. Maar de potentie is enorm. Of wat dacht je van die 20 enorme kloosters en kerkencomplexen in Noord Brabant en Limburg, verscholen achter bomenrijen. Dit zijn stille monumenten zonder stem…”
Benieuwd naar het hele verhaal van Jan-Hylke de Jong? Luister dan naar aflevering 28 van de podcast Bureau Stoer: ‘In de stille monumenten zonder stem kun je zo 25.000 woningen kwijt’
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
