De daadwerkelijke materiaalgebonden milieuprestaties van installaties in gebouwen zijn een stuk slechter dan tot de dag van vandaag wordt aangenomen. Onderzoeker Gerben Broekhuijsen spreekt over oneerlijke concurrentie die moet worden aangepakt: “Duurzame en circulaire installaties staan hierdoor buitenspel.”
“Dit kan niet kloppen”, dacht onderzoeker Gerben Broekhuijsen toen hij voor het eerst zag hoe de milieu-impact van installaties in milieuprestatieberekeningen voor gebouwen (mpg) worden meegenomen. Jarenlang werkte hij zelf voor een gerenommeerd bouw- en installatiebedrijf. Hij kent de complexiteit achter de komma, weet hoeveel variabelen er schuilgaan achter een luchtinstallatiesysteem. Hij zag dat de milieuprestatie van het luchtinstallatiesysteem in twee regels was meegenomen. En dat “kon dus niet waar zijn”, blikt Broekhuijsen terug.
De voormalig installateur ging voor zijn nieuwe werkgever Copper8 op onderzoek uit, vermoedde dat er structureel iets misgaat in de berekeningen die architecten en ingenieursbureaus maken. Hij kreeg gelijk en sterker: de conclusies zijn (nog) pijnlijker dan hij anderhalf jaar geleden durfde te vermoeden. Het gaat om rekenkundige ‘miskleunen’ van tussen de 17 en bijna 300 procent. Met andere woorden: gebouwen die op papier aan de wettelijke mpg-eis voldoen, zijn in werkelijkheid een stuk minder milieuvriendelijk. Vooral bij de grotere gebouwen die veel mensen en dus installaties herbergen kloppen de rekensommen niet. We spreken Gerben Broekhuijsen in Utrecht, kort na het publiceren van zijn onderzoek.
De resultaten zijn haast schokkend. Geloofde je de uitkomsten zelf toen je ze voor het eerst zag?
“Nee, eigenlijk niet. En die factor 3 meer gaat ook specifiek over luchtinstallaties. Het gaat goed mis, dachten wij. Maar na meerdere controles kwam steeds meer het beeld naar voren dat dit wel structureel aan de hand is. Staal, leidingen, pompen, isolatiemateriaal dat nodig is in een gebouw om er prettig te verblijven wordt niet meegenomen in de mpg-berekeningen, terwijl het ook gaat over installatiesystemen die we al 20, 30 jaar maken.”
Hoe kan het dat we dit al jarenlang over het hoofd zien?
“De milieuprestatieverklaringen die er zijn en in de Nationale Milieudatabase staan, zijn vaak heel grof. Maar die generieke verklaringen worden wel voor alle gebouwen gebruikt, of het nu gaat over een gebouw van 2000 vierkante meter of 20.000. Maar die panden zijn natuurlijk niet met elkaar te vergelijken. Ja, dit probleem moet worden aangepakt, want duurzame en circulaire systemen staan nu buitenspel.”
Voor je bij Copper8 begon, werkte je in de installatiesector toch?
“Ja. Toen al was circulariteit een van mijn speerpunten. Ik wilde meer sturen op circulariteit en het losmaakbaar maken van installaties en minder grote installaties maken. Ik kreeg het echter niet voor elkaar. Liep steeds tegen systeemproblemen aan… Kreeg steeds te horen dat het niet kon…”
Waarom niet?
“Nou ja, door van die systeemdingetjes. De architect maakt een ontwerp en jij als installateur moet gewoon de rekensom doen. Dus op de grootte van een koelmachine heb jij als installateur geen invloed.”
Is dat de reden geweest dat je de installatiesector verliet?
“Dat kun je wel zeggen.”
Best, een triest verhaal.
“Ja, maar ik heb wel echt een drive om het beter te gaan doen. En toen dacht ik ja, Als het systeem mij tegenhoudt, misschien moet ik dan gaan werken bij een partij die dat systeem ter discussie stelt.”
Verwijt je de installatiesector iets?
“Nee, ik denk dat installateurs geweldige mensen zijn. Het is bovendien een relatief klein clubje mensen die alle installaties maken en met bloed, zweet en tranen voor elkaar krijgen. Ik denk dat ze gewoon de juiste richting en de juiste kant op moeten worden gestuurd en dat ze dan ook gaan. Dat blijkt ook uit de gesprekken die we met installateurs voerden. Zij zien in dat zij een rol kunnen spelen in het verbeteren van de milieuprestatie van installaties. Alleen moeten ze die rol wel krijgen en daarvoor ook worden beloond.”
Ben je bang dat de installatiesector je nu met de nek aankijkt?
“Nee, nee, zeker niet. Veel installateurs zijn juist blij dat we aandacht vragen voor dit probleem. ‘Eindelijk’ zeggen ze dan. ‘De duurzame en circulaire installatietechniek staat nu namelijk buitenspel, terwijl er al veel oplossingen zijn en de potentie groot is.”
Toen je als installateur jaren geleden voorstelde om minder installaties toe te passen door beter te isoleren kreeg je wel een geuzennaam toch?
“Klopt. Eén opdrachtgever zei: ‘Dan ben jij de slechtste installateur van Nederland, omdat jij inzet op minder installaties…’ Ik zie dat juist andersom en hoop dat de installatie- en techniekbranche gaat nadenken over de vraag: welke dienst willen wij leveren en welke niet? Lever ik een installatie en dat is mijn verdienmodel of lever ik kennis, kunde en expertise om zo slim en milieuvriendelijk mogelijk om te gaan met installaties in gebouwen?”
Benieuwd naar het hele verhaal? Luister dan naar aflevering 36 van de podcast Bureau Stoer.
Meer Bureau Stoer
Bureau Stoer is een wekelijkse podcast over gebiedsontwikkeling. Drie toekomstdenkers en een journalist bijten zich samen met steeds andere experts vast in de vragen van nu en morgen. Van netcongestie tot betaalbaarheid, van stikstof tot klimaatdoelstellingen en problemen die luisteraars onder de aandacht weten te brengen van ‘het bureau’.
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
