“Echt pionierswerk”, zo noemt Jan Willem van de Groep het werk dat bouwbedrijf Dijkstra Draisma uit Dokkum heeft verzet. Ze hebben serieus geïnvesteerd in een onderbouwde gelijkwaardige oplossing en daar verdienen ze de credits voor. “Zo ziet verandering er in de praktijk uit.”
Gelijkwaardigheid is een intrigerend begrip in de bouwregelgeving. Het bestaat al jaren, staat keurig beschreven en wordt vanuit het rijk regelmatig genoemd als manier om ruimte te maken voor vernieuwende oplossingen. Tegelijkertijd is het een route die maar weinig partijen echt durven te bewandelen. Niet omdat zij niet in de oplossing geloven, maar omdat succes vooraf nooit gegarandeerd is.
In essentie zegt gelijkwaardigheid iets eenvoudigs. Je hoeft niet exact te voldoen aan de voorgeschreven rekenroute, zolang je aannemelijk kunt maken dat je oplossing in de praktijk hetzelfde of beter presteert. Daarmee is het geen ontsnappingsclausule, maar een instrument om de bedoeling van regelgeving centraal te zetten. En juist daar wringt het. Want wat technisch logisch voelt, is juridisch en bestuurlijk vaak spannend.
Dat geldt zeker bij biobased isolatie. Niet omdat die materialen tekortschieten, maar omdat hun werking niet altijd netjes past binnen sterk genormaliseerde rekenmethoden. De reflex is dan snel dat biobased bouwen per definitie dikker moet. Dat beeld is hardnekkig, maar onjuist. Dikte is geen natuurwet, het is het gevolg van hoe we rekenen. En juist daar komt gelijkwaardigheid in beeld.
Wie de route van gelijkwaardigheid kiest, kiest niet voor gemak. Iedere vergunningaanvraag vraagt een inhoudelijke beoordeling. Gemeenten moeten de onderbouwing begrijpen, wegen en durven goedkeuren. Er is geen landelijke registratie, geen centrale toelatingsclub waar je één keer langs gaat. Iedere keer opnieuw moet het gesprek worden gevoerd. Dat maakt gelijkwaardigheid arbeidsintensief en onzeker, zowel voor bouwers als voor bevoegd gezag.
Juist daarom verdienen de credits hier een duidelijke plek. Bouwbedrijf Dijkstra Draisma uit Dokkum heeft ervoor gekozen dit risico wél te nemen. Niet door de norm ter discussie te stellen, maar door serieus te investeren in een onderbouwde gelijkwaardige oplossing. Met als resultaat dat bij meerdere gemeenten, met ondersteuning vanuit het rijk, is aangetoond dat dunner bouwen met biobased isolatie wel degelijk mogelijk is. Dat is geen kleine stap. Dat is pionierswerk.
De betrokkenheid van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening was daarbij essentieel. Niet als opdrachtgever, maar als meedenkende partij die gemeenten hielp om deze route verantwoord te bewandelen. Daarmee werd gelijkwaardigheid van een abstract begrip een toepasbaar instrument. En precies daar zit de doorbraak.
Dat betekent niet dat gelijkwaardigheid de ideale oplossing is. Integendeel. Het huidige systeem vraagt veel van gemeenten en leidt onvermijdelijk tot verschillen in tempo en beoordeling. Een landelijke toelatingsstructuur met registratie van gevalideerde oplossingen zou het speelveld eerlijker en efficiënter maken. Dan hoef je het wiel niet telkens opnieuw uit te vinden en ontstaat er sneller vertrouwen.
Tot die tijd is begeleiding cruciaal. Door deskundigen te betrekken, door kennis te delen en door gemeenten te ondersteunen in hun rol. Dat gebeurt nu. En dat verlaagt de drempel voor anderen om te volgen.
De belangrijkste boodschap mag ondertussen niet verloren gaan. Biobased isolatie hoeft niet dikker te zijn. Dat idee kan de prullenbak in. Wat in Dokkum is laten zien, is dat het systeem ruimte biedt om anders te bouwen, mits je bereid bent die ruimte te gebruiken. Het gelijk van Dokkum zit niet alleen in een geslaagde casus, maar in het bewijs dat de beperkingen waar we ons zo vaak op beroepen, niet altijd technisch zijn. Soms zijn ze vooral institutioneel.
En precies daarom verdient deze stap meer dan een voetnoot. Dit is hoe verandering er in de praktijk uitziet. Niet perfect, niet zonder risico, maar wel met resultaat.
In Dokkum hebben ze overigens nog veel meer bruikbare ideeën. Bijvoorbeeld om netcongestie op te lossen. Luister naar die mensen want meestal hebben ze gelijk op het punt waar praktijkervaring en systeemdenken elkaar ontmoeten!
Dit artikel is geschreven door Jan Willem van de Groep, programmamaker, toekomstdenker en publicist. Hij is onder meer bekend van het overheidsprogramma Building Balance.
Reageren?
Wil je reageren op dit verhaal? Of wil jij ook iets op deze plek delen? Stuur dan een mailtje naar hoofdredacteur Bouw & Installatie Thomas van Belzen via Thomas.van.belzen@jaarbeurs.nl
-
t
-
-
t
- Eerdere columns van Jan Willem van de Groep
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
