’10 steden bouwen in de bestaande stad is sneller en goedkoper’

Bouw tien nieuwe steden in de bestaande stad in plaats van in de groene wei. Dat drukt architect Reimer von Meding D66, CDA en de VVD op het hart. Zijn stelling: verdichten is realistisch, gaat twee keer sneller dan bouw in het groen, en voor de maatschappij is het veel goedkoper.

Reimar is algemeen directeur bij KAW, een van de grootste architectenbureaus van Nederland. Sinds 2012 profileert hij zich als ‘actie-tect’ en al vaker maakte hij met zijn bureaus studies die moeten afrekenen met ‘hardnekkige’ misverstanden over bouwen binnen de bestaande stad.

Met een brief aan Rob Jetten, partijleider van D66, vraagt hij opnieuw aandacht voor verdichting. In de brief reageert Von Meding op het plan van ’s lands grootste politieke partij om tien nieuwe steden te bouwen op tien nieuwe plekken. De architect is daar geen fan van en komt met een tegenvoorstel. “De ruimte voor nieuwe steden is juist daar waar je hem het minst verwacht: in de steden die al gebouwd zijn. En het is heel realistisch dat we deze ruimte gaan gebruiken”, schrijft Von Meding in een brief aan Jetten.

De uitgesproken ontwerper wijst in zijn brief op de potentie van tien ‘slecht benutte’ ruimten in gebouwen en bestaande steden. Gezamenlijk zouden die een verborgen potentie hebben voor de bouw van honderdduizenden extra woningen. Als voorbeelden draagt hij het ombouwen van garageboxen aan, het transformeren van donkere hoekjes in steden die vooral voeding zijn voor verloedering en het splitsen van hoekwoningen.

Waar de perceptie is dat bouwen buiten de stad sneller zou zijn en duurzamer is volgens de van oorsprong Duitse architect niets minder waar. Een nieuwe studie ‘Ruimte voor de sloot’, zou zelfs aantonen dat verdichting bijdraagt aan het waterbergende vermogen van steden. Daarnaast is bouwen in de stad volgens hem sneller dan erbuiten. “Bijna twee keer zo snel zelfs, al kost binnenstedelijk bouwen nog steeds 10 jaar aan voorbereiding”, zegt Von Meding in een interview over zijn brief aan Jetten in de nieuwste aflevering van de podcast Bureau Stoer.

0,3 procent

De aandacht voor optoppen, splitsen en binnenstedelijk bouwen nam de afgelopen jaar flink toe. Toch gebeurt het nog maar nauwelijks, aldus de architect. “Ik schat slechts 0,3 procent. Waar dat aan ligt? Het is onkunde.”

Een ander probleem is dat binnenstedelijk bouwen geen vetpot is, erkent Von Meding. Hij dringt daarom aan op steun vanuit Den Haag en een soort van nationaal verdichtingsplan. Bouwtechnisch gezien zijn er volgens hem geen belemmeringen. Wel daagt hij marktpartijen uit om te investeren in fabrieken die 2D-elementen kunnen produceren ten behoeve van het slimmer benutten van bestaande stad en gebouw. Van der Hulst Bouwbedrijf uit Lisse bouwt momenteel een fabriek wat qua verwachtingen lijkt aan te sluiten op de wens van Von Meding.

Het is volgens hem nonsens dat binnenstedelijk bouwen niet uit kan. Zijn bureau zelf zette nog nooit een stap buiten de stad. “Met KAW bestaan we dit jaar 50 jaar. Wij zijn een van de grootste architectenbureaus van Nederland, maar we hebben nog nooit op de groene wei gebouwd. Wij daar succesvol mee. Dat laat dus zien dat het kan.”

Miljoen brieven

In Bureau Stoer geeft hij ook voorbeelden. Zo noemt hij een project in Vlaardingen. “Nu bestaat die wijk uit 700 woningen van een corporatie. Straks zijn dat er 1000. Dat betekent een toename van 30 procent en ook de openbare ruimte neemt er toe.”

D66, VVD en het CDA zijn in druk overleg om een kabinet te vormen. Von Meding hoopt dat de drie partijen zijn brief gebruiken om tot goede oplossingen te komen om de woningnood op te lossen. Hij realiseert zich dat hij in formatietijd niet de enige brievenschrijver is. “Ik denk dat Jetten wel een miljoen brieven krijgt”, zegt hij grappend in de nieuwste aflevering van de podcast Bureau Stoer. “Voor elke woning die er gebouwd moet worden eentje. Maar ik ga ervanuit dat mijn brief wel aandacht zal krijgen. Dat moet gewoon. Verdichten moet mainstream worden.”

In de podcast gaat Von Meding ook in op de vraag of hij de nieuwe Rijksbouwmeester wil worden. Eind dit jaar komt die positie namelijk vrij als de termijn van de huidige Rijksbouwmeester Francesco Veenstra afloopt. De directeur van KAW zegt vaker voor dit soort rollen te zijn gevraagd. Hij denkt echter dat hij ‘niet politiek genoeg is’ voor dit ambt. “Ik ben niet zo’n politiek dier”, zegt Von Meding.

De missie van een actie-tect

Von Meding vraagt al langer aandacht voor verdichting. Dat biedt volgens hem antwoord op tal van maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. In de podcast legt hij uit hoe hij dat ziet en onderbouwt hij die stelling.

Hoewel KAW Architecten dit jaar 50 jaar bestaat en succesvol is, bouwde het bureau zelf nog nooit buiten de stad. “Dat laat dus zien dat het gewoon kan en realistisch is”, zegt de van oorsprong Duitse architect die zich in 2012 al eens gekscherend ‘actie-tect’ noemde.”

“Waarom? Omdat ik al vrij vroeg klaar was een soort eenzijdige focus op esthetica (door architecten, red). Ik heb gemerkt dat je als architect een grote invloed kan uitoefenen op maatschappelijke onderwerpen. Ik denk dat we allemaal die verplichting ook hebben. We moeten er niet alleen voor zorgen dat nu iedereen een goed huis heeft, maar dat dit ook op een manier gebeurt, waarop de mensen dat over 100 jaar ook nog kunnen. En dat de wereld goed blijft.”

Bureau Stoer met Reimar von Meding

Benieuwd naar het hele verhaal van Reimar von Meding en zijn brief aan Rob Jetten? Luister dan naar de nieuwste aflevering van de podcast Bureau Stoer.

Benieuwd naar de brief aan Rob Jetten? Die lees je hier.

Bureau Stoer aflevering 12: ‘Beste Rob Jetten, wees realistisch, bouw tien steden in bestaande stad’
Tafelgasten: Reimar von Meding, algemeen directeur KAW, schreef brief aan Rob Jetten met daarin de aanbeveling om ‘diens tien nieuwe steden’ in de bestaande stad te bouwen.
Presentatie: Thomas van Belzen
Montage: Kalynda Haaf (HaafVisual)

Luister ook naar eerdere afleveringen van Bureau Stoer.