25 jaar BOEi: 'Het karakter van erfgoed is uniek' Tekst: Marion de Graaff, Tekstbureau ’t Kofschip. Beeld: Jan van Dalen, BOEi.

In de jaren negentig van de vorige eeuw zat de interesse en waardering voor het industrieel erfgoed van Nederland in de lift. Dat was onder andere te danken aan de inspanningen van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Om erfgoed op een professionele wijze te kunnen behouden en te ontwikkelen werd de Nationale Maatschappij tot Behoud, Ontwikkeling en Exploitatie van Industrieel Erfgoed opgericht, toen nog afgekort tot BOEie.

BOEi - inmiddels zonder e - bestaat dit jaar 25 jaar, en bouwde in die kwart eeuw een indrukwekkend portfolio van zo’n 150 herbestemmingen op, waarvan er nog 100 in eigendom zijn. Daarnaast adviseert de non-profit organisatie jaarlijks bijna 100 particuliere en publieke monumenteigenaars over restauratie en herbestemming.  Voordat BOEi er was, werden monumenten wel gerestaureerd, maar de visie was dat dergelijke gebouwen vooral hun oorspronkelijke bestemming moesten houden. Dat leidde ertoe dat veel historische panden leegstonden en langzaam in verval raakten. BOEi wil bijzondere monumenten nieuw leven inblazen door ze een nieuwe, maatschappelijke bestemming te geven. Daarbij is het behoud van het cultuurhistorische karakter het belangrijkste uitgangspunt. Bij restauraties en herbestemmingen door BOEi wordt rekening gehouden met energieverbruik, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde

Motivatie: liefde voor erfgoed

De motivatie van BOEi is vastgelegd in de visie van de organisatie: vanuit de liefde voor het Nederlandse erfgoed - die veel Nederlanders voelen - een oplossing vinden voor het maatschappelijke vraagstuk van leegkomend erfgoed. Arno Boon, directeur van BOEi licht toe: ‘Er is veel interesse in het behoud van Nederlands erfgoed. Particulieren en bedrijven komen vaak zelf bij BOEi terecht met een pand dat ze zouden willen herbestemmen. Het gaat vaak om wonen en werken, maar er zijn ook bijzondere wensen, zoals het plan om een kerk te gaan gebruiken als concertzaal. Bij het herbestemmen van Nederlands erfgoed volgen we eigenlijk altijd een stappenplan. Het begint altijd met het voorkomen van verder verval van het monument. Daarna onderzoeken we de haalbaarheid van de herbestemming, zoeken we naar nieuwe gebruikers voor het monument en brengen we de herbestemming financieel in kaart. Herbestemmingsprojecten hebben meestal een onrendabele top en de zoektocht naar fondsen bij overheden, familiefondsen, banken en andere geldschieters is intensief. Daarna volgt vaak de aankoop en de restauratie van het pand, waarna we het exploiteren door het te verhuren aan de juiste mix van huurders.

Wapenfeiten

De geschiedenis van BOEi kent veel succesverhalen, waaronder een kerk in Hilversum die een nieuwe functie kreeg als indoor trampolinepark. Het pand stond op de nominatie om gesloopt te worden, maar buurtbewoners staken daar een stokje voor. Niet iedereen juichte de nieuwe bestemming toe, maar feit is dat de kerk bleef staan en vele kinderen dagelijks genieten van sport en spel in gerestaureerd religieus erfgoed. Na 25 jaar BOEi zijn er talloze van deze wapenfeiten te melden. Fabrieksgebouwen werden omgetoverd tot kantoorruimtes, een oude steenfabriek in de uiterwaarden langs de Waal bij Beuningen kreeg een woonfunctie, een kerk in Schiedam fungeert tegenwoordig als locatie voor culturele en zakelijke evenementen, congressen en feesten. En een in onbruik geraakte boerderij in Wapenveld werd nieuw leven ingeblazen en gaat als zuivelmuseum een nieuwe levensfase in. Ook kloosters, watertorens, gevangenissen, fabrieksschoorstenen en kazernes kregen in de loop van de jaren een nieuwe functie. ‘Het gaat erom dat je ziet wat er mogelijk is’, zegt Boon. ‘Daarna is het een kwestie van regelen, plannen en uitvoeren. We zijn ontzettend trots op wat we in de afgelopen vijfentwintig jaar hebben kunnen realiseren. Nederland is mooier met cultureel erfgoed, het karakter en de sfeer van oude gebouwen is uniek. Daar moeten we met z’n allen heel zuinig op zijn.’

Ook interessant