Bouw en opdrachtgevers kunnen zelf ook bijdragen aan schoner bouwen Tekst: Armand Landman, Foto's: Nelskamp, Robuusteiken, Torre de Especialidades

De bouw zit op slot. Door de strenge normen rondom stikstof en PFAS liggen duizenden projecten stil en worden er amper nog vergunningen verleend. Afgelopen week togen duizenden bouwers daarom naar het Haagse Malieveld om van het kabinet te eisen dat ze de bouw weer vlot trekt. Maar de bouw zelf kan echter ook een steentje bijdragen in het terugdringen van de schadelijke neerslag van stikstof, net zoals overheden die gebruik van bepaalde materialen zouden moeten voorschrijven.

Er zijn namelijk een flink aantal bouwmaterialen met een luchtzuiverende werking. Van dakpannen, tot stoeptegels via complete gevels tot het gebruik van complete prefab eikenhouten wand- en dakelementen.

Neem bijvoorbeeld Robuusteiken. Dat Nederlandse bedrijf ontwikkelt en produceert onder eigen label ecologische HSB wand- en dakelementen. “Wij leveren deze elementen aan iedere bouwondernemer, evenals de grootschalige woning- en utiliteitsmarkt en de renovatiemarkt. We maken ecologisch bouwen voor iedere bouwondernemer mogelijk. Door gebruik van ecologische bouwelementen tasten we de natuurlijke omgeving zo min mogelijk aan. We streven bij het bouwen naar een optimaal gebruik van energie, water en ruimte. En naar efficiënt bouwen”, vertelt Wim-Heerke Spronk, directeur van Robuusteiken.

“Je kunt met de Robuusteiken ecologische elementen damp-open bouwen”, gaat Peter Kroes, operationeel directeur, verder. “Dat woont veel prettiger en gezonder. Damp-open is een manier van bouwen die ervoor zorgt dat het vocht weg kan uit een gebouw. Dit noemen we ook wel ademend bouwen.”

“Door prefab te bouwen, bouwen we ook schoner”, stelt Spronk. “De bouwplaats is schoner en voor houtbouw is minder grondverzet nodig, omdat het een lichtere bouwmethode is. Houtbouw zorgt bovendien voor opslag van CO2 en er zijn minder producten nodig die CO2 als afval hebben (denk aan beton, plastic). Door minder plastics is weer minder ammoniak nodig en zo is de cirkel rond.”

ClimaLife dakpan van Nelskamp

Titaniumdioxide

Harold Kock, verkoop- marketingleider van de Duitse dakpannenfabrikant Nelskamp, wijst op zijn beurt op de ClimaLife betondakpannen die Nelskamp al enkele jaren in het assortiment voert en ook momenteel aan verschillende nieuwbouw- en renovatieprojecten levert. “Een jaar of vijftien geleden speelde een soortgelijke discussie in de bouw. Toen ging het om fijnstof en dan met name stikstofoxiden (NOx). Wij hebben toen een betondakpan ontwikkeld waar in de toplaag van 1 millimeter micromortel is aangebracht dat is voorzien van titaniumdioxide (TiO2), daarnaast zit de TiO2 ook in coating van de dakpan. Titaniumdioxide heeft de eigenschap dat het fotokatalytisch wordt door UV-straling in het zonlicht. Stikstofoxiden die op de dakpannen neerslaan worden door het zonlicht omgezet in onschadelijk nitraat, dat met het regenwater wegspoelt.” 

Volgens Kock is Nelskamp de enige producent met titaniumdioxide (TiO2) in het cement voor gebruik in dakpannen. Omdat dit in de cement gebonden zit, is de werking te garanderen gedurende de hele levensduur van de dakpannen. “Sowieso zijn betondakpannen behoorlijk milieuvriendelijk”, benadrukt hij. “Tijdens de technische levensduur van 75 jaar helpt het cementbestanddeel door het carbonisatieproces mee aan het opnemen van CO2, terwijl na de gebruiksperiode de pannen volledig kunnen worden gerecycled om als materiaal gebruikt te worden in nieuwe producten ten gunste van de circulaire economie.” 

Hydrofoob

Nelskamp heeft de ClimaLife betondakpannen grondig laten testen en claimt dat een dak ingedekt met 200 vierkante meter luchtzuiverende dakbedekking jaarlijks stikstofoxiden die vrijkomen uit circa 17.000 gereden autokilometers kan neutraliseren. Kock: “Dit kun je vergelijken met de luchtreinigende werking van maar liefst 12 volwassen loofbomen. Een vrijstaande woning kan al een belangrijke bijdrage leveren, laat staan een volledige wijk.”  De gemeente Rotterdam is momenteel voorloper en past de ClimaLife betondakpannen op meerdere grote woningbouwprojecten toe.
Dakpannen waaraan titaniumdioxide is toegevoegd hebben daarnaast sterk hydrofobe en antibacteriële eigenschappen. Kock: “Organische stoffen krijgen niet de kans zich te hechten waar de titaniumdioxide actief is omdat de werking aan het oppervlak elektrolytisch wordt. zo krijgen algen en mos geen vat.” 

ClimaLife dakpannen

Geluidschermen

Niet alleen aan dakpannen wordt titaniumdioxide toegevoegd. BMI Icopal levert bijvoorbeeld Noxite dakrollen met toegevoegde TiO2. En tien jaar geleden deed Rijkswaterstaat al een proef waarbij het beton van geluidschermen TiO2 bevatte. Weliswaar vingen die inderdaad fijnstof af, maar later bleek niet veel meer dan geluidschermen zonder het goedje. Volgens de wegbeheerder lag dat vooral aan het feit dat de geluidschermen verticaal zijn en vuil en fijnstof zich daardoor te kort aan het beton hecht. Op hellende of platte oppervlaktes is het effect daardoor groter.
Dat wordt bevestigd door Sander van Roekel van het bedrijf Scholz Benelux dat meerdere vormen pigmenten levert die geschikt zijn om cementgebonden producten en producten uit de kunststof-, verf en lakindustrie te kleuren. Scholz voegt TiO2 toe aan verschillende producten. “Niet alleen vanwege het fotokatalyserend effect, maar ook als wit pigment. Beton blijft hierdoor gelijkmatig en licht van kleur.” 

Brett Pinker van de Titanium Dioxide Manufacturers Association (TDMA), die de producenten van titaandioxide vertegenwoordigd, wijst op een ziekenhuis in Mexico-Stad, een van de de meest vervuilde steden ter wereld. “Daar zijn op de gevel van een ziekenhuis TiO2-tegels aangebracht. Die coating kan naar schatting de vervuiling van 8750 auto’s per dag neutraliseren. En de TU Eindhoven heeft veel onderzoek gedaan naar fotokatalytische trottoirs.”

Ziekenhuis Torre de Especialidades in Mexico-Stad.

Ook interessant